PO Guide Part 1 Short Notes in Hindi | Updated Post Office Guide 1 | Po Guide 1 Short Notes in Hindi for GDS to MTS/Postman/PA/SA Exam
Thursday, October 19, 2023
1 Comment
рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рдХा рд╕ंрдЧрдарди
- рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै ।
- рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдбाрдХ рдмोрд░्рдб рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдФрд░ рд╡िрднाрдЧ рдХे рд╕рдЪिрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ै ।
- рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рдХा рд╕ंрдЧрдарди (Organization of the department of Posts) рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рд╡िрднाрдЧ рдХे рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХा рд╕рд╣ी рддрд░ीрдХे рд╕े рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХрд░ рдЙрдЪिрдд рджेрдЦрд░ेрдЦ рдЬा рд╕рдХे, рдЗрд╕рд▓िрдП рднाрд░рддीрдп рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рдХो 23 рд╕рд░्рдХिрд▓ рдоें рдмाँрдЯ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рд╕рд░्рдХिрд▓ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоुрдЦ्рдп рдкोрд╕्рдЯрдоॉрд╕्рдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рд░्рдХिрд▓ рдХे рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЗрди्рд╣ी рдХे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं. рд╕рднी 23 рдбाрдХ рд╕рд░्рдХिрд▓ рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं -
- рдоंрдбрд▓ рдХा рдиाрдо - рд░ाрдЬ्рдп/рд╕ंрдШ рд░ाрдЬ्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ - рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп
- рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ - рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ - рд╡िрдЬрдпрд╡ाрдб़ा
- рдЕрд╕рдо - рдЕрд╕рдо - рдЧुрд╡ाрд╣ाрдЯी
- рдмिрд╣ाрд░ - рдмिрд╣ाрд░ - рдкрдЯрдиा
- рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ - рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ - рд░ाрдпрдкुрд░
- рджिрд▓्рд▓ी - рджिрд▓्рд▓ी - рджिрд▓्рд▓ी
- рдЧुрдЬрд░ाрдд - рдЧुрдЬрд░ाрдд, рджрдорди рдФрд░ рджीрд╡, рджाрджрд░ा рдирдЧрд░рд╣рд╡ेрд▓ी - рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж
- рд╣рд░िрдпाрдгा - рд╣рд░िрдпाрдгा - рдЕंрдмाрд▓ा
- рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ - рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ - рд╢िрдорд▓ा
- рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░ - рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░ - рд╢्рд░ीрдирдЧрд░
- рдЭाрд░рдЦंрдб - рдЭाрд░рдЦंрдб - рд░ांрдЪी
- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ - рдХрд░्рдиाрдЯрдХ - рдмैंрдЧрд▓ोрд░
- рдХेрд░рд▓ - рдХेрд░рд▓ рдФрд░ рд▓рдХ्рд╖рдж्рд╡ीрдк - рдд्рд░िрд╡ेंрдж्рд░рдо
- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ - рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ - рднोрдкाрд▓
- рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рдЧोрд╡ा - рдоुंрдмрдИ
- рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ - рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢, рдордгिрдкुрд░, рдоिрдЬोрд░рдо, рдоेрдШाрд▓рдп, рдиाрдЧाрд▓ैंрдб рдФрд░ рдд्рд░िрдкुрд░ा - рд╢िрд▓ांрдЧ
- рдЙрдб़ीрд╕ा - рдЙрдб़ीрд╕ा - рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░
- рдкंрдЬाрдм - рдкंрдЬाрдм рдФрд░ рдЪंрдбीрдЧрдв़ - рдЪंрдбीрдЧрдв़
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди - рдЬрдпрдкुрд░
- рддрдоिрд▓рдиाрдбु - рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдФрд░ рдкांрдбिрдЪेрд░ी - рдЪेрди्рдирдИ
- рддेрд▓ंрдЧाрдиा - рддेрд▓ंрдЧाрдиा - рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж
- рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ - рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ - рд▓рдЦрдирдК
- рдЙрдд्рддрд░ांрдЪрд▓ - рдЙрдд्рддрд░ांрдЪрд▓ - рджेрд╣рд░ाрджूрди
- рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ - рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдФрд░ рдЕंрдбрдоाрди рдиिрдХोрдмाрд░, рд╕िрдХ्рдХिрдо - рдХोрд▓рдХाрддा
- рд╕ेрдиा рдбाрдХ рд╕ेрд╡ा (Army Postal Service APS) рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै.
- рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕рд░्рдХिрд▓ рдоें рдПрдХ рд╡рд░िрд╖्рда рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдпा рдбाрдХрдШрд░ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдХे рдЕрдзीрди рдХрдИ рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं
- рд╡рд░िрд╖्рда рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдбाрдХрдШрд░ рдпा рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рд╕ीрдзे рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рддрд╣рдд рд╕рднी рдбाрдХрдШрд░ рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
- рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдбाрдХ рдХा рд╡िрднाрдЧ рдХрдИ рд╕рдм рдбिрд╡्рд╣िрдЬрди рд╣ोрддे рд╣ै рд╕рдм рдбिрд╡्рд╣िрдЬрди рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЗрд╕ рдЖрдИрдкी/рдПрдПрд╕рдкी рд╣ैं ।
- рдЖрд░। рдПрдо। рдПрд╕। (рд░ेрд▓рд╡े рдоेрд▓ рд╕ेрд╡ा) рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рдоंрдбрд▓ (рд╕ेрдХ्рдЯрд░) рд╡рд░िрд╖्рда рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдпा рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдЖрд░рдПрдордПрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं ।
- рд╕ेрдиा рдбाрдХ рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ , рд╕ेрдиा рдбाрдХ рд╕ेрд╡ाрдПं рд╣ैं
- рдоोрдмाрдЗрд▓ рдбाрдХрдШрд░ (Mobile Post office) рдпा рдЪрд▓рддे-рдлिрд░рддे рдбाрдХрдШрд░ рдмрдо्рдмрдИ рдбाрдХ рд╕ेрд╡ा рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╣ै.
- рд╕рд░्рдХिрд▓ рдСрдлिрд╕ рдоें рд╣ी GPO (General Post Office) рдЬрдирд░рд▓ рдкोрд╕्рдЯ рдСрдлिрд╕ рд╕्рдеिрдд рд░рд╣рддा рд╣ै. рднाрд░рдд рдоें рдХुрд▓ 24 GPO рд╣ैं. рдЪूँрдХि рд╕рд░्рдХिрд▓ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 23 рд╣ै рддो GPO 24 рдХ्рдпों, рдРрд╕ा рдЗрд╕рд▓िрдП рдХ्рдпोंрдХि рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд░्рдХिрд▓ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рджो GPO рд╣ैं рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рд╡ рджिрд▓्рд▓ी GPO.
- 1. рд╕рд╣ाрд░рдирдкुрд░, рдкंрдЬाрдм
- 2. рд╡реЬोрджрд░ा, рдЧुрдЬрд░ाрдд
- 3. рдоैрд╕ूрд░, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ
- 4. рдорджुрд░ै, рддрдоिрд▓рдиाрдбु
- 5. рджрд░рднंрдЧा, рдмिрд╣ाрд░
- 6. рдЧुрд╡ाрд╣ाрдЯी, рдЕрд╕рдо
- рдкोрд╕्рдЯрд▓ рд╕्рдЯाрдл рдХॉрд▓ेрдЬ рдпा рдЕрдХाрджрдоी рдЧाрдЬिрдпाрдмाрдж рдоें рд╣ैं, рдЬोрдХि RAKNPA (Ravi Ahmad Kidwai National Postal Academy) рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै.
- рд╡िрджेрд╢ी рдбाрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХेंрдж्рд░ (foreign postal control center) рдоुрдо्рдмрдИ рдоें рд╡ рдбाрдХ рдЬीрд╡рди рдмीрдоा рдХा рдиिрджेрд╢рдХ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдХोрд▓рдХाрддा рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै.
- рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 рдХे рдзाрд░ा 2 рдоें рднाрд░рддीрдп рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рдХे рдбाрдХрдШрд░ों рдХे рдк्рд░рдХाрд░ (Types of Post Offices) рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ैрдЬिрд╕рдХे . рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдбाрдХрдШрд░ 3 рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ैं ) 3 types of post offices) -
- 1. рдк्рд░рдзाрди рдбाрдХрдШрд░
- 2. рдЙрдкрдбाрдХрдШрд░
- 3. рд╢ाрдЦा рдбाрдХрдШрд░
- рдк्рд░рдзाрди рдбाрдХрдШрд░ ) Head Post Office) : рдк्рд░рдзाрди рдбाрдХрдШрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдк्рд░рдзाрди рдбाрдХрдкाрд▓ рдпा рдк्рд░рдзाрди рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ ) head postmaster) рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдХрд╣ рджेрддे рд╣ैं рдпे рд░ाрдЬрдкрдд्рд░िрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдбाрдХрдШрд░ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдХे. рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдк्рд░рдзाрди рдбाрдХрдШрд░ рдк्рд░рдердо рд╢्рд░ेрдгी рдХे рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ैं . рдк्рд░рдзाрди рдбाрдХрдШрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं
- рдЙрдкрдбाрдХрдШрд░ ) Sub Post Office): рдЙрдкрдбाрдХрдШрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЙрдкрдбाрдХрдкाрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं . рдЙрдкрдбाрдХрдШрд░ рдоें рд╢ाрдЦा рдбाрдХрдШрд░ рдХे рд▓ेрдЦा рд╕рдо्рдмрди्рдзी рд╡ рдЗрди्рд╣ें рдбाрдХ рдбिрд╕्рдкैрдЪ рдЖрджि рдХाрд░्рдп рдХिрдпे рдЬाрддे рд╣ैं.
- рд╢ाрдЦा рдбाрдХрдШрд░ ) Branch Post Office): рд╢ाрдЦा рдбाрдХрдШрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢ाрдЦा рдбाрдХрдкाрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рд╢ाрдЦा рдбाрдХрдШрд░ рдХे рдХाрд░्рдп рд╕рдордп рдЕрдзिрдХрддрдо.5 рдШंрдЯे рдХा рд╣ोрддा рд╣ै
- рдиाрдЗрдЯ рдкोрд╕्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдХे рдХाрдо рдХे рдШंрдЯे рдЖрдо рддौрд░ рдкрд░ рд╕рд░्рдХिрд▓ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ै
- рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдХिрд╕ी рднी рдкрдж рдХे рдХाрдо рдХे рдШंрдЯे рдХो рд░ाрдд 8:30 рдмрдЬे рддрдХ рдмрдв़ा рд╕рдХрддे рд╣ैं
- рдиाрдЗрдЯ рдкोрд╕्рдЯ рдСрдлिрд╕ рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдп рджिрд╡рд╕ों рдоें рд░ाрдд 8.30 рдмрдЬे рддрдХ рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
- рдбाрдХрдШрд░ рдХे рдХाрд░्рдп рдХा рд╕рдордп рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 (Post Office Guide Part 1) рдоें рдзाрд░ा 5 рд╕े 8 рдоें рд╣ै. рдзाрд░ा 5 рдоें рдбाрдХрдШрд░ рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдп рджिрд╡рд╕, рдзाрд░ा 7 рдоें рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдФрд░ рдЫुрдЯ्рдЯिрдпों рдХे рджिрди рдХा рдХाрд░्рдп рд╕рдордп рдФрд░ рдзाрд░ा 8 рдоें рдбाрдХрдШрд░ рдХी рдЫुрдЯ्рдЯी рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै.
- рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдбाрдХрдШрд░ рдФрд░ рдЖрд░рдПрдордПрд╕ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдоें рдПрдХ рдиोрдЯिрд╕ рдЪрд╕्рдкा рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा рдЬिрд╕рдоें рдпрд╣ рдмрддाрдпा рдЬाрдПрдЧा рдХि рдЬрдирддा рдХे рд╕ाрде рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХिрд╕ рд╕рдордп рдХे рджौрд░ाрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा рдФрд░ рдХिрд╕ рд╕рдордп рдХे рджौрд░ाрди рдбाрдХ рд╡िрддрд░िрдд рдФрд░ рднेрдЬी рдЬाрдПрдЧी।
- рдХाрдо рдХे рдШंрдЯे рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдФрд░ рдоेрд▓ рдХे рдЖрдЧрдорди рдФрд░ рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдХे рд╕рдордп рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдбाрдХрдШрд░ рдХाрдЙंрдЯрд░ рдкрд░ рд╕рднी рдХाрд░्рдп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдирдП рдХाрд░्рдп рдШंрдЯों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ैं।
- рд╡िрднिрди्рди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдШंрдЯे рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
- рдкूрдЫрддाрдЫ, рдЯिрдХрдЯों рдХी рдмिрдХ्рд░ी - рдХाрдо рдХे рдШंрдЯों рдХे рджौрд░ाрди
- рдЖрд░ рдПрд▓/ рд╡ीрдкी рдХी рдмुрдХिंрдЧ - рд╕рднी рджिрдиों рдоें 6 рд╕े 7 рдШंрдЯे рдФрд░ рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो 5 рдШंрдЯे рддрдХ।
- рдПрд╕рдмी, рдПрдордУ - рдкूрд░े рджिрди 5 рдШंрдЯे рддрдХ рдФрд░ рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो 3 рдШंрдЯे рддрдХ।
- рдЖрд░рдПрдордПрд╕ рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों рдоें рднी рдЖрд░рдПрд▓/рд╕्рдкीрдб рдмुрдХ рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
- рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдбाрдХ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рдк्рд░рднाрд░ी рдбाрдХрдШрд░ों рдХे рдЕрдзिрдХрддрдо рдХाрд░्рдп рдШंрдЯे 5 рдШंрдЯे рд╣ैं ।
- рд╕рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों рдоें рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рдХी рдкोрд╕्рдЯिंрдЧ рдФрд░ рдкंрдЬीрдХृрдд рдкрдд्рд░ों рдХी рдмुрдХिंрдЧ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╡िрд▓ंрдм рд╢ुрд▓्рдХ рдХे рднुрдЧрддाрди рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдШंрдЯों рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ीрдоिрдд рдЕрд╡рдзि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
- рд░ाрдд рдХे рдбाрдХрдШрд░ों, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдбाрдХрдШрд░ों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рд╕рднी рдбाрдХрдШрд░ рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдФрд░ рдбाрдХрдШрд░ рдХी рдЫुрдЯ्рдЯिрдпों рдкрд░ рдмंрдж рд░рд╣рддे рд╣ैं рдФрд░ рдХोрдИ рднी рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдкोрд╕्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдХे рд▓ेрдЯрд░ рдмॉрдХ्рд╕ рдпा рдоेрд▓ рд╡ैрди рд▓ेрдЯрд░ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдорд╢ीрди рдл्рд░ैंрдХ рд╡ाрд▓ी рдЪीрдЬें рдкोрд╕्рдЯ рдирд╣ीं рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП।
- рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдФрд░ рдкीрдУ рдЫुрдЯ्рдЯिрдпों рдкрд░ рдкंрдЬीрдХृрдд рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ों рдФрд░ рдкंрдЬीрдХृрдд рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ों рдХा рдкैрдХेрдЯ рдк्рд░ेрд╕ рд╕ॉрд░्рдЯिंрдЧ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп, рдЖрд░.рдПрдо.рдПрд╕. рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рд░ाрдд्рд░ि рдбाрдХрдШрд░ рд╡िрд▓ंрдм рд╢ुрд▓्рдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рдХिрдП рдмिрдиा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा, .
- рд╕рднी рдбाрдХрдШрд░ों рдоें рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ 14 рдЕрд╡рдХाрд╢ рд╣ैं рдЬिрдирдоें рд╕े 11 рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ैं рдФрд░ 3 рдЕрд╡рдХाрд╢ рдоंрдбрд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं।
- рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдбाрдХ рд╕ेрд╡рдХ рдбाрдХрдШрд░ рдХा рдЕрдзिрдХрддрдо рдХाрд░्рдп рд╕рдордп 5 рдШंрдЯे (рд▓ेрд╡рд▓ 2 рдмीрдУ рдоें) рдФрд░ 4 рдШंрдЯे (рд▓ेрд╡рд▓ 1 рдмीрдУ рдоें) рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ै.
- рд░ाрдд्рд░िрдХाрд▓ीрди рдбाрдХрдШрд░ рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдХो рднी рдЦुрд▓рддे рд╣ैं. рдЗрд╕ рджिрди рдпрд╣ाँ рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░्рдб рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ों рдоें рд╡िрд▓рдо्рдм рд╢ुрд▓्рдХ рдирд╣ीं рд▓िрдпा рдЬाрддा.
- рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдбाрдХ, рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдФрд░ рд╕्рдЯेрд╢рдирд░ी, рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрдиों рдХे рдкूрд░्рд╡ рднुрдЧрддाрди рдХी рд╡ांрдЫрдиीрдпрддा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдиेंрдЧे, рдЗрд╕ (Post Office Guide рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 рдоें рджी рдЧрдпी рдзाрд░ाрдПँ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ै –
- рдзाрд░ा 9: рдбाрдХ рдХे рдкूрд░्рд╡ рднुрдЧрддाрди рдХी рд╡ांрдЫрдиीрдпрддा
- рдзाрд░ा 10: рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдФрд░ рд╕्рдЯेрд╢рдирд░ी
- рдзाрд░ा 11: рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╣ै.
- рдзाрд░ा 12: рдбाрдХ рдХा рдЕрдЧ्рд░िрдо рдирдХрдж рднुрдЧрддाрди
- рдзाрд░ा 13: рдЦ़рд░ाрдм рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ
- рдзाрд░ा 14: рдлрд░्рдЬी рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ
- рдбाрдХрдШрд░ рдХी рдпрд╣ी рдХोрд╢िрд╢ рд░рд╣рддी рд╣ै рдХि рд╡े рднुрдЧрддाрди рдХिрдпे рдЧрдпे рдбाрдХ рдХा рдЬिрддрдиा рдЬрд▓्рджी рд╣ो рд╕рдХे рд╡िрддрд░рдг рдХрд░ें. рдЕрдЧрд░ рдХिрд╕ी рдбाрдХ рдХा рднुрдЧрддाрди (рдбाрдХрднाрд░) рдирд╣ीं рдХिрдпा рд╣ै рдЕрдерд╡ा рдЕрдзूрд░ा рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा рд╣ै рддो рдРрд╕े рд╡рд╕्рддुрдУं рдХो рд░ोрдХ рд▓ी рдЬाрддी рд╣ै, рдЗрди्рд╣ें рдЧैрд░-рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ी рдбाрдХ (рдРрд╕ा рдбाрдХ рдЬो рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ी рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ो) рдХे рд╕ाрде рднी рдирд╣ीं рдмांрдЯी рдЬाрддी.
- рднाрд░рддीрдп рдбाрдХ рдЕрдкрдиे рдбाрдХрднाрд░ рдХा рднुрдЧрддाрди рд╕ाрдоाрди्рдпрддा рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХрд░рддा рд╣ै. рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдХो рдк्рд░ाрдк्рддрдХрд░्рддा рдХे рдкрддे рддрд░рдл рдХोрдиे рдоें рдЪिрдкрдХाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдЬो рдХि рджाрдпें рдХे рдКрдкрд░ 1 рдЗंрдЪ рдЫोрдб़рдХрд░ рдкрддा рд▓िрдЦा рдЬाрддा рд╣ै. рдлрд░्рдЬी рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рднाрд░рддीрдп рджंрдб рд╕ंрд╣िрддा (IPC) рдХी рдзाрд░ा 263 - рдХ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рджंрдбрдиीрдп рдЕрдкрд░ाрдз рд╣ै.
- рдбाрдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рдЖрдо рддौрд░ рдкрд░ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рддрд╣рдд рднाрд░рддीрдп рдбाрдХрдШрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рд▓िрдлाрдлे, рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдкрдд्рд░ рдХाрд░्рдб, рдкोрд╕्рдЯрдХाрд░्рдб рдбाрдХрдШрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं
- рдбाрдХрдШрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдЯिрдХрдЯ рдмेрдЪрддे рд╣ैं। рдЗрди рдЯिрдХрдЯों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдбाрдХ рднुрдЧрддाрди рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рдбाрдХ рд╢ुрд▓्рдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рдХिрд╕ी рднी рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рд╕्рдЯाрдо्рдк рдпा рд╕्рдЯाрдо्рдк рдж्рд╡ाрд░ा рдпा рдХुрдЫ рдоाрдорд▓ों рдоें рдирдХрдж рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рдлिрд▓ैрдЯрд▓ी рдм्рдпूрд░ेрдХ्рд╕ рдХो рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣рдХрд░्рддाрдУं рдФрд░ рд╕्рдЯांрдк рд╕ंрдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХी рдЬрд░ूрд░рддों рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдбिрдЬाрдЗрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рднाрд░рдд рдХे рдмाрд╣рд░ рдСрд░्рдбрд░ рднाрд░рддीрдп рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдм्рдпूрд░ो, рдмॉрдо्рдмे рдЬी.рдкी.рдУ.рдмॉрдо्рдмे рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдиिрд╖्рдкाрджिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं
- рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдПрдХ рдбाрдХ рд╕्рдЯाрдо्рдк рдЫाрдкрдиे рдХा рдорд╢ीрди рд╣ै рдЬो рдиिрдЬी рд╡ рд╢ाрд╕рдХीрдп рджोрдиों рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдбाрдХ рд╡рд╕्рддुрдУं рдоें рдбाрдХ рд╢ुрд▓्рдХ рд╕рд╣िрдд рд╕्рдЯाрдо्рдк рд▓рдЧाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा. рдл्рд░ैंрдХ рдХी рдЧрдпी рд╡рд╕्рддुрдпों рдкрд░ рдкृрдердХ рд╕े рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдЪिрдкрдХाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рдкрдб़рддी.
- RMFS рдХा рдлुрд▓ рдлॉрд░्рдо Remotely Managed Franking System рд╣ोрддा рд╣ै. рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рд╕े рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рд▓ेрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै. рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХा рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдоंрдбрд▓ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ (рдбिрд╡ीрдЬ़рди рд╣ेрдб) рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬोрдХि рдкांрдЪ рд╡рд░्рд╖ рдХे рд▓िрдП рд╡ैрдз (valid) рд╣ोрддी рд╣ै. рд╢ाрд╕рдХीрдп рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХा рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ (PMG) рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै.
- рдорд╢ीрди рдХी рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рд╢ुрд▓्рдХ 375 рд░ुрдкрдпे рдФрд░ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рд╡ैрдзрддा рдЕрд╡рдзि рдХे 11 рдоाрд╣ рдкूрд░्рд╡ рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдХрд░ाрдиे рдкрд░ рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рд╢ुрд▓्рдХ рднी 375 рд░ुрдкрдпे рд╣ै рдЕрди्рдпрдеा 475 рд░ुрдкрдпे рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा.
- рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдкрд░ рджो рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдбाрдИ рд╣ोрддी рд╣ै - 1) рдоूрд▓्рдп рдбाрдИ (Value Die), 2) рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдбाрдИ (Licence Die). рдбाрдИ рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЫाрдк рдХा рдбिрдЬाрдИрди рд╣ै рдЬोрдХि рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЖрдХृрддि рдХे рдЫाрдк рдЕंрдХिрдд рд╣ोрддी рд╣ै.
- рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рд▓िрдП рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै -
- 1. рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд
- 2. рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ
- 3. рд╡िрднाрдЧीрдп
- рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдХे рд▓िрдП рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рд╡िрднाрдЧीрдп рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рд╣ेрддु рдбाрдХрдШрд░ рдЬाрдиा рд╣ोрдЧा.
- рд╢ुрд░ू рдоें рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХो 2000 рд░ुрдкрдпे рд╕े рд░िрдЪाрд░्рдЬ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдХрдо рд╕े рдХрдо 1000 рд░ुрдкрдпे рдФрд░ рдЕрдзिрдХрддрдо рдЬिрддрдиा рд░ुрдкрдпे рдХा рд╣ो рд░िрдЪाрд░्рдЬ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै.
- рдХिрд╕ी рдбाрдХ рдкрдд्рд░ рдпा рдкाрд░्рд╕рд▓ рдоें рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХी рдЪрдордХीрд▓े рдиीрд▓े рд░ंрдЧ ( bright blue color) рдХी рдХрдо рд╕े рдХрдо рджो рдЬрдЧрд╣ рдЫाрдк рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП рддрднी рд╡рд╣ рдбाрдХ рд╡ैрдз рдоाрдиा рдЬाрдпेрдЧ
- рдбाрдХ рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдиुрдорддि рдк्рд░ाрдк्рдд рдлрд░्рдо рд╕े рд╣ी рдл्рд░ेंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХो рдЦрд░ीрдж рд╕рдХрддे рд╣ैं. рдорд╢ीрди рдХी рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдлрд░्рдо рдФрд░ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕рдзाрд░ी рдХी рд╣ोрдЧी. рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕рдзाрд░ी рдХो рдпрд╣ рдпрд╣ рдЕрдиुрдорддि рджेрдиी рд╣ोрдЧी рдХि рд╡िрднाрдЧ рдХा рдХोрдИ рднी рдк्рд░ाрдзिрдХृрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी рдорд╢ीрди рдХा рдХрднी рднी рдФрдЪрдХ рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ рд╕рдХेрдЧा.
- рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдоें рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рджिрдХ्рдХрдд рд╣ो рддो рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕рдзाрд░ी рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдмंрдж рдХрд░ेрдЧा рдФрд░ рдЗрд╕े рд╕ुрдзрд░рд╡ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдбाрдХрдШрд░ рд▓े рдЬाрдпेрдЧा.
- рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХी рдЬрдЧрд╣ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░рдиा рд╣ो рддो рдЗрд╕рдХी рдкूрд░्рд╡ рд╕ूрдЪрдиा рдоंрдбрд▓ рдк्рд░рдоुрдЦ рдФрд░ рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдбाрдХрдШрд░ рдХो рджेрдиी рд╣ोрдЧी.
- рдЕрдЧрд░ рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХे рдЫाрдк рдоें рдд्рд░ुрдЯी рд╣ो рдФрд░ рдЗрд╕े рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рдХो рддीрди рдорд╣ीрдиे рдкूрд░्рд╡ рдмрддा рджिрдпा рд╣ो рддो рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп рдХा рдкांрдЪ рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рдбिрд╕्рдХाрдЙंрдЯ рдоें рджिрдпा рдЬाрдпेрдЧा.
- рд╕рд░्рдХिрд▓ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдмिрдиा рдХोрдИ рдХाрд░рдг рдХे рдХрднी рднी рд╣ो рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХा рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рд░рдж्рдж (cancel) рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं. рдоुрдЦ्рдп рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ (CPMG) рд╕рд░्рдХिрд▓ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣ोрддे рд╣ैं.
- рдл्рд░ैंрдХ рдХिрдпे рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рджेрдиे рдХी рднी рд╕ुрд╡िрдзा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдоंрдбрд▓ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕े рдЕрдиुрдорддि рд▓ेрдиी рд╣ोрдЧी. рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡рд╣ी рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рджी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдЬो рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕рдзाрд░ी рдХे рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╣ो. рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдХे рдмाрдПं рдХोрдиे рдкрд░ рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП. рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдХे рдЬिрддрдиा рдЪाрд╣े рд╡ाрдХ्рдп рдоंрдЬूрд░ рдХрд░ाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдирд╣ीं рдЫाрдк рд╕рдХрддे. рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдоंрдбрд▓ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХी рдЕрдиुрдорддि рдХे рдмрдЧैрд░ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा
- рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХी рд▓ेрдЦा рдЬोрдЦा рдХे рд▓िрдП рджो рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░ рд░рдЦрдиे рд╣ोंрдЧे, рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рддो рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕рдзाрд░ी рдХे рдкाрд╕ рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдбाрдХрдШрд░ рдХे рдкाрд╕ рд╣ोрдЧा, рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░ рдоें рд░ीрдбिंрдЧ рдХी рдПंрдЯ्рд░ी рдХी рдЬाрдПрдЧी. рдорд╢ीрди рдХो рд╕ुрдзрд░рд╡ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд▓े рдЬाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕рдоें рд▓рдЧे рдбाрдИ рдХो рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рджैрдиिрдХ рдбाрдХेрдЯ рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ैं.
- рдоुрдЦ्рдп / рдк्рд░рдзाрди рдбाрдХрдШрд░ рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдЪाрд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░ рд░рдЦेंрдЧे рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдзाрд░рдХों рдХी рд╕ूрдЪी рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░, рдЕрдЧ्рд░िрдо рднुрдЧрддाрди рдПंрдЯ्рд░ी рд╡ाрд▓ा рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░, рдорд╢ीрди рдХे рд▓ेрдЬрд░ рд░िрдХॉрд░्рдб рд╡ाрд▓ा рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░, рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХे рд░ीрдбिंрдЧ рд░िрдХॉрд░्рдб рджрд░्рд╢ाрдиे рд╡ाрд▓ा рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░.
- рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕рдзाрд░ी рдЦिрдб़рдХी рд╡िрддрд░рдг рдЯिрдХрдЯ рднी рдЬाрд░ी рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै.
- рд╢ाрд╕рдХीрдп рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХे рд░ीрдбिंрдЧ рдХो PRI (Public Relation Inspector) рдХे рд╕рдоाрди рдкрдж рдпा рдЗрд╕рд╕े рдКँрдЪे рдкрдж рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рд╡िрднाрдЧ рдХे рднрд╡рди / рдоैрджाрди / рдХाрдЙंрдЯрд░ рдоें рд╣ी рд░рд╣рдХрд░ рд░िрд╕ेрдЯ рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा.
- рд╢ाрд╕рдХीрдп рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХे рдиीрдЪे рджो рд╕ीрд╕े рдХी рд╕ीрд▓ рд▓рдЧी рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╕े рдПрдХ рд╕ीрд▓ PMRO (Program Management Resident Officer) рдХी рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рд╕ीрд▓ рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧ / рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдбिрд╕्рдкैрдЪ рд╡िрднाрдЧ рдХे рд░ाрдЬрдкрдд्рд░िрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХी рд╣ोрдЧी.
- рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рдХे рдбिрд╕्рдкैрдЪ рд╡िрднाрдЧ рдХे рд░ाрдЬрдкрдд्рд░िрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдЕंрддिрдо рдХाрд░्рдпрджिрд╡рд╕ рдХो рдл्рд░ैंрдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдХी рдЬाँрдЪ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдорд╣ीрдиे рдХे рдЕंрддिрдо рддाрд░ीрдЦ рддрдХ рдорд╢ीрди рдХी рд░ीрдбिंрдЧ рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕рдзाрд░ी рдХो рджेрддा рд╣ै.
- рджैрдиिрдХ рдбाрдХेрдЯ рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдорд╢ीрди рдХी рд▓ेрдЬрд░ рдХी рдПंрдЯ्рд░ी рдорд╣ीрдиे рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░/рдиाрдпрдм рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░/рдЙрдк рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЬрдиि рдЪाрд╣िрдП.
- рд╕рд░्рдХिрд▓ рдк्рд░рдоुрдЦ рдирдХрдж рдоें рдбाрдХ рдХे рдкूрд░्рд╡ рднुрдЧрддाрди рдХी рдЕрдиुрдорддि рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рдмрдб़े рд╢рд╣рд░ों рдоें рдХрдо рд╕े рдХрдо 500 рд╡рд╕्рддुрдУं рдФрд░ рдЫोрдЯे рд╢рд╣рд░ों рдоें 250 рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рдкूрд░्рд╡ рднुрдЧрддाрди рдХे рд▓िрдП рдФрд░ рдпрд╣ рд╕ुрд╡िрдзा рдкрдд्рд░, рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдкрдд्рд░, рдкोрд╕्рдЯ рдХाрд░्рдб, рдкैрдХेрдЯ, рдЕрдкंрдЬीрдХृрдд рдкाрд░्рд╕рд▓ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
- рдбाрдХ рд╢ुрд▓्рдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдбाрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рд▓िрдП рдирдХрдж рд╕ुрд╡िрдзा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ै।
- рдкंрдЬीрдХृрдд рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдкंрдЬीрдХрд░рдг рд▓िрдлाрдлे рдк्рд░рджाрди рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं ।
- рднाрд░рддीрдп рджंрдб рд╕ंрд╣िрддा рдХे рддрд╣рдд рдЙрд╕ рдпा рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдП рдЧрдП рдЯिрдХрдЯों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХे рдЗрд░ाрджे рд╕े рдбाрдХ рдпा рдбाрдХ рд╢ुрд▓्рдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдиा рдПрдХ рдЕрдкрд░ाрдз рд╣ै।
- рдирдХрд▓ी рдЯिрдХрдЯों рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рд╣ै рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рджंрдб рд╕ंрд╣िрддा рдХी рдзाрд░ा 263- рдП рдХे рддрд╣рдд рдЕрдкрд░ाрдз рд╣ै।
- рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 (Post Office Guide Part 1 in Hindi) рдоें рдзाрд░ा 15 рдкैрдХिंрдЧ, рдзाрд░ा 16 рд╕ीрд▓िंрдЧ, рдзाрд░ा 17 рдкोрд╕्рдЯिंрдЧ рдФрд░ рдзाрд░ा 23 рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдЪिрдкрдХाрдиे рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╣ै.
- рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкрдд्рд░, рдкैрдХेрдЯ рдпा рдкाрд░्рд╕рд▓ рдкрд░ рдХрдо рд╕े рдХрдо рджो рдбाрдХрдШрд░ рдХी рддाрд░ीрдЦ рдХी рдоुрд╣рд░ рд▓рдЧी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।
- рдЬो рджрдмाрд╡ (рд╕्рдЯैрдо्рдкिंрдЧ рдк्рд░ेрд╢рд░) рд╕े рдХ्рд╖рддिрдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ोрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ै, рдЙрди्рд╣ें рдордЬрдмूрдд рдХрд╡рд░ рдоें рдкैрдХ рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рдкрдд्рд░, рдкैрдХेрдЯ рдпा рдкाрд░्рд╕рд▓ рдХो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдмंрдж рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рдиुрдХीрд▓े рдХिрдиाрд░े рди рд╣ों рдЬिрд╕рд╕े рдХрд░्рдоिрдпों рдХो рдЪोрдЯ рдпा рдХ्рд╖рддि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
- рдЗрди рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ी рд▓ेрдЦों рдФрд░ рдкैрдХेрдЯों рдХे рдмाрд╣рд░ рд╕ीрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ीрд▓िंрдЧ рдоोрдо рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рди рдХрд░ें рдЬрдм рддрдХ рдХि рд▓ेрдЦों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рди рд╣ो।
- рд╡िрджेрд╢ी рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдЕрдиुрд╢ंрд╕िрдд рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпां рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ैं, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрди्рд╣ें рдХрдИ рджिрдиों рддрдХ рдмрд╣ुрдд рдЧрд░्рдо рдоौрд╕рдо рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै
- рд╕िрдХ्рдХा, рд╕рд░ाрдлा, рдХीрдорддी рдкрдд्рдерд░, рдЖрднूрд╖рдг, рд╕ोрдиे рдФрд░ рдЪांрджी рдХे рд▓ेрдЦ рдФрд░ рдоुрдж्рд░ा рдпा рдмैंрдХ рдиोрдЯ, рдХेрд╡рд▓ рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдбाрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рднेрдЬे рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рдкрдд्рд░, рдкोрд╕्рдЯрдХाрд░्рдб, рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдкрдд्рд░ рдФрд░ рдкैрдХेрдЯ рдбाрдХрдШрд░ों/рдоेрд▓ рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों рдоें, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдмрдХ्рд╕ों рдоें, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдбाрдХрдШрд░ों рдоें рдФрд░ рд╕्рдЯीрдорд░ рдХे рд▓ेрдЯрд░ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдкोрд╕्рдЯ рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЗрд╕ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рд▓िрдП рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдк्рд░ीрдкेрдб рдФрд░ рд╡िрд▓ंрдм рд╢ुрд▓्рдХ рдХा рдкूрд░ा рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рдХेрд╡рд▓ рдкрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП " рдЪिрд╣्рдиिрдд рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХेрд╡рд▓ рдкрдд्рд░ рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯрдХाрд░्рдб рдкोрд╕्рдЯ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рд▓рдЧाрдиे рдХा рддрд░ीрдХा
- рдЯिрдХрдЯ рдкрдд्рд░ рдпा рдкैрдХेрдЯ рдкрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рд▓ेрдЦों рдкрд░ рдЪिрдкрдХा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП, рди рдХि рдЗрд╕рдХी рдХिрд╕ी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдпा рд▓ेрдЦ рд╕े рдЬुрдб़ी рдХिрд╕ी рдЕрд▓рдЧ рд▓ेрдмрд▓ рдпा рдЪीрдЬ़ рдкрд░ рдЪिрдкрдХा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдХो рдк्рд░ाрдк्рддрдХрд░्рддा рдХी рддрд░рдл рджाрд╣िрдиे рд╣ाрде рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдХोрдиे рдкрд░ рдЪिрдкрдХाрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП ।
- рдпрджि рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдХोрдИ рдЕрди्рдп рдЯिрдХрдЯ рдЪिрдкрдХा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рд╕्рдЯाрдо्рдк рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдж्рдж рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
- рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдбाрдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рддे рд╕рдордп, рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рдоूрд▓्рдп рдХे рди्рдпूрдирддрдо рдЯिрдХрдЯों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП ।
- рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 (Post Office Guide Part 1) рдоें рдзाрд░ा 26 рд╕े 31 рддрдХ рдбाрдХ рдкрдд्рд░ рдХे рдКрдкрд░ рдкрддा рд▓िрдЦрдиे рдХे рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै рдЬोрдХि рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рдХाрд░ рдкрддा рд▓िрдЦрдиे рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै.
- рд▓िрдЦрддे рд╕рдордп рдЕрдЧрд░ рдкिрдирдХोрдб рдоाрд▓ूрдо рди рд╣ो рдФрд░ рдбाрдХрдШрд░ рдХा рдиाрдо рдРрд╕ा рд╣ै рдЬिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдФрд░ рднी рдбाрдХрдШрд░ рд╣ैं рддो рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдоें рдЬिрд▓े рдХा рдиाрдо рд▓िрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЕрдЧрд░ рдПрдХ рд╣ी рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬिрд▓े рд╣ै рддो рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдиाрдо рд▓िрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдоाрд░्рдЧ рдХो рдирд╣ीं рд▓िрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП.
- рдкрддे рдХो рд╕рд╣ी рдвंрдЧ рд╕े рд▓िрдЦрдиे рд╕े рд▓ेрдЦों рдХे рд╢ीрдШ्рд░ рд╡िрддрд░рдг рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдоिрд▓рддी рд╣ै।
- рд▓ेрдЦों рдкрд░ рдбाрдХрдШрд░ рдХा рдиाрдо рдФрд░ рдкिрди рдХोрдб рд▓िрдЦा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП
- рд╡िрджेрд╢ рднेрдЬे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рдкрддा рд░ोрдорди рдЕрдХ्рд╖рд░ (ABCD) рдФрд░ рдЕрд░рдмी рдЕंрдХ (1234) рдоें рд▓िрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП.
- рдк्рд░ेрд╖рдХ рдХा рдкрддा рдиिрдЪрд▓े рдмाрдПँ рдХोрдиे рдоें рдкрддे рдХी рдУрд░ рд▓िрдЦा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП ।
- рд░िрдпाрдпрддी рджрд░ों рдкрд░ рднेрдЬे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рдоाрдорд▓े рдоें, рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рд╢्рд░ेрдгी, рдЕрд░्рдеाрдд рдкрддे рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдкрд░ 'рдмुрдХ-рдкोрд╕्рдЯ', 'рдЕंрдз рд╕ाрд╣िрдд्рдп' рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рд▓िрдЦा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП
- рдЖрдИрдПрдирдПрд╕ рдЬрд╣ाрдЬों рдоें рд╕ेрд╡ाрд░рдд рдиौрд╕ेрдиा рдХрд░्рдоिрдпों рдХे рд▓िрдП рдоेрд▓
- рдерд▓ рд╕ेрдиा рдФрд░ рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдХे рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХे рдбाрдХ рдХो 56 APO (Army Post Office) New Delhi рдФрд░ 99 APO Kolkata рд╕े рднेрдЬрдиी рдЪाрд╣िрдП. рдЬрд╣ाрдЬ рдкрд░ рдоौрдЬूрдж рдиौрд╕ेрдиा рдХрд░्рдоिрдпों рдХे рд▓िрдП рдоेрд▓ рдл्рд▓ीрдЯ рдоेрд▓ рдСрдлिрд╕, рдоुंрдмрдИ рдХो рднेрдЬे рдЬाрдиे рдЪाрд╣िрдП, рдиंрдмрд░, рд░ैंрдХ, рдЬрд╣ाрдЬ рдХा рдиाрдо рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░ें।
- рдбाрдХрдШрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХोрдИ рднी рд╡рд╕्рддु рддрдм рддрдХ рд╡िрддрд░िрдд рдирд╣ीं рдХी рдЬाрдПрдЧी рдЬрдм рддрдХ рдХि рд╡рд╣ рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдкрддा рди рджे।
- рдк्рд░ेрд╖рдХ рдХा рдкрддा рдиिрдЪрд▓े рдмाрдПँ рдХोрдиे рдоें рдкрддे рдХी рдУрд░ рд▓िрдЦा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП । рдХ्рдпोंрдХि рдЕрдЧрд░ рд▓ेрдЦ рдбिрд▓ीрд╡рд░ рди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рддो рдЗрд╕े рдмिрдиा рджेрд░ рдХिрдП рдФрд░ рдмिрдиा рдЦोрд▓े рдк्рд░ेрд╖рдХ рдХो рд╡ाрдкрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдк्рд░ेрд╖рдХ рдХे рдкрддे рдХो рджрд░्рдЬ рди рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд╡िрднिрди्рди рдЖрд░рдПрд▓рдУ рдоें рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЕрдкंрдЬीрдХृрдд рд▓ेрдЦ рдирд╖्рдЯ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं ।
- рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि, рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी, рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░ी рд╡ рд╡िрд╢ेрд╖ाрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдЙрдЪ्рдЪ рдЕрдзिрдХाрд░ीрдпों рдХो рдЙрдирдХे рдкрддे рдкрд░ рдбाрдХ рдирд╣ीं рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП рдмрд▓्рдХि рд╡े рдЕрдкрдиे рджौрд░े рдкрд░ рдЬрд╣ाँ рднी рд╣ोंрдЧे рдбाрдХ рд╡рд╣ी рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рдРрд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ाрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдЙрдЪ्рдЪ рдЕрдзिрдХाрд░ीрдпों рдХी рд╕ूрдЪी рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 рдХी рдзाрд░ा 206 рдоें рджी рдЧрдпी рд╣ै. рдРрд╕े рдЕрдзिрдХाрд░ीрдпों рдХो рдЙрдирдХे рдХैंрдк рдХे рдкрддे рдкрд░ рдбाрдХ рднेрдЬрдиे рдЪाрд╣िрдП.
- рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 (Post Office Guide Part 1) рдХी рдзाрд░ा 55 рдоें рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдзाрд░ा 56 рдоें рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХ्рдпा рд╣ै рд╡ рдЗрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕рднी рдЬाрдирдХाрд░ी рдиीрдЪे рдкрдв़ें .
- рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдПрдХ рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рд▓ाрд▓ рдмрдХ्рд╕ा рд╣ै рдЬो рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдмрдб़े-рдмрдб़े рд╢рд╣рд░ों рдоें рдХिрд╕ी рдиिрдЬी рдпा рд╢ाрд╕рдХीрдп рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рднрд╡рди рдХे рд╕ाрдордиे рд▓рдЧा рд╣ुрдЖ рд╣ोрддा рд╣ै. рдЕрдЧрд░ рд▓ोрдЧ рдЗрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдХो рдкрдд्рд░ рднेрдЬрддे рд╣ैं рддो рдкрдд्рд░ рдХो рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рдХिрд╕ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХो рди рджेрдХрд░ рдЗрд╕ी рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдбाрд▓ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдлिрд░ рдПрдХ рд╕ाрде рд╕рднी рдкрдд्рд░ों рдХी рдиिрдХाрд╕ी рдХी рдЬाрддी рд╣ै. рдЬिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рдкाрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╣ोрддी рд╣ै рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рдкрддे рдкрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдиंрдмрд░ рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं.
- рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ी рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрди्рдп рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ी рдбाрдХ рд╡рд╕्рддुрдПं рдирд╣ीं рднेрдЬी рдЬाрддी, рдЗрд╕рдоें рдХेрд╡рд▓ рдЧैрд░-рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ी рдбाрдХ рд╣ी рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдХो рднेрдЬे рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬैрд╕े- рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдкрдд्рд░, рдкोрд╕्рдЯ рдХाрд░्рдб, рдкुрд╕्рддрдХें рдФрд░ рдРрд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдЖрджि, рдЗрди рд╕рднी рдбाрдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ो рдпा рдЯिрдХрдЯ рдЪिрдкрдХा рд╣ुрдЖ рд╣ो.
- рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдбाрдХрдШрд░ рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै, рдпрд╣ाँ рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЖрд╡ेрджрди рдлॉрд░्рдо рджेрдЧा рдЬिрд╕े рд▓िрдЦिрдд рдоें рднрд░рдХрд░ рдЬрдоा рдХрд░рдиे рд╣ोंрдЧे. рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рдкрддे рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рдЯीрдХ рд╡ рд╕рд╣ी рднрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдлॉрд░्рдо рдоें рджो рдЧрд╡ाрд╣ рдХे рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдкрдб़рддी рд╣ै.
- рдЕрдЧрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдХिрди्рд╣ी рд╡рдЬрд╣ों рд╕े рдЕрдкрдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХा рд╕्рдеाрди рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХो рднी рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै рддो рдЗрд╕рдХी рд╕ूрдЪрдиा рд╕ाрдд рджिрди рдХे рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдХो рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП. рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЦрд░ाрдмी рдпा рдЯूрдЯ-рдлूрдЯ рд╣ो рддрдм рднी рдЗрд╕рдХी рд╕ूрдЪрдиा рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдХो рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП. рдРрд╕ा рдирд╣ीं рдХрд░рдиे рдкрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХा 'рдиिрдпрддрди рд░ोрдХ рджिрдпा рдЬाрдпेрдЧा рдпा рдмंрдж / рд░рдж्рдж рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрдпेрдЧा.
- рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХा рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдХी рдХिрд░ाрдпा рдпा рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдХिрд░ाрдпा 150 рд░ुрдкрдпे рд╡ рддिрдоाрд╣ी рдХिрд░ाрдпा 50 рд░ुрдкрдпे рд╣ै. рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рджोрдиों рдХा рд╕ुрд╡िрдзा рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдХिрд░ाрдпा 250 рд░ुрдкрдпे рдФрд░ рддिрдоाрд╣ी рдХिрд░ाрдпा 80 рд░ुрдкрдпे рд╣ै, рдЪुрдХाрдиे рд╣ोंрдЧे. рдПрдХ рд╣ी рдиंрдмрд░ рдХे рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं.
- рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рдХिрд░ाрдпे рдХी рдЕрд╡рдзि рдЙрд╕ рдоाрд╣ рдХे рдкрд╣рд▓ी рддाрд░ीрдЦ рд╕े рдЧिрдиे рдЬाрддे рд╣ैं. рдоाрдирд▓ो 10 рддाрд░ीрдЦ рдХो рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХा рдХिрд░ाрдпा рдЬрдоा рдХिрдпा рд╣ै рддो 1 рддाрд░ीрдЦ рд╕े рд╣ी рдЧिрдиे рдЬाрдпेंрдЧे рдФрд░ рдЕрдЧрд▓े рдорд╣ीрдиे рдХे 1 рддाрд░ीрдЦ рдХो рдХिрд░ाрдпा рдЕрд╡рдзि рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдПрдЧी.
- рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдоिрд▓े рдбाрдХ рдХी рдЫрдЯाрдИ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдбाрдХ рд╡िрддрд░рдг рдХो 30 рдоिрдирдЯ рддрдХ рд░ोрдХрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд░рдЦрддा рд╣ै.
- рдпрджि рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХा рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдПрдХ рд╕рдк्рддाрд╣ рддрдХ (7 рджिрди) рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рд╕े рдбाрдХ рдХी рдиिрдХाрд╕ी рдирд╣ीं рдХрд░рддा / рдХрд░ाрддा рддो рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдЙрд╕ рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдХो рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ी рдбाрдХ рд╕े рдиोрдЯिрд╕ рднेрдЬрдХрд░ рдиिрдХाрд╕ी рдХे рд▓िрдП рдХрд╣ेрдЧा рдФрд░ рдРрд╕ा рди рдХрд░рдиे рдкрд░ рдбाрдХिрдпे рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдбाрдХ рдХी рдиिрдХाрд╕ी рдХрд░рд╡ाрдПрдЧा.
- рдЕрдЧрд░ рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХा рддाрд▓ा рдЦ़рд░ाрдм рд╣ोрдиे рдкрд░ рддाрд▓ा рддोреЬ рджिрдпा рд╣ै рддो рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдбाрдХрдШрд░ рдоें рддाрд▓ा рдХे рдХीрдордд рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдХे рдирдП рддाрд▓ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै. рдЕрдЧрд░ рдЪाрдмी рдЦो рдЬाрдпे рддो рдЪाрдмी рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдХे рдирдП рдЪाрдмी рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै. рдпा рд╡рд╣ рдЪाрд╣े рддो рддाрд▓ा рд╡ рдЪाрдмी рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдХे рдирдП рддाрд▓ा рдЪाрдмी рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै.
- рдЕрдЧрд░ рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рдХिрд░ाрдпे рдХी рдЕрд╡рдзि рдХे 15 рджिрди рдХे рдЕंрджрд░ рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдирд╣ीं рдХрд░рддा рдпा рддाрд▓ा-рдЪाрдмी рдирд╣ीं рд╕ौंрдкрддा рддो рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рдЕрдЧ्рд░िрдо рднुрдЧрддाрди рдХी рд░рдХрдо рдЬрдм्рдд рдХрд░ рд▓ी рдЬाрдПрдЧी.
- рдпрджि рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рднेрдЬे рдЧрдпे рдбाрдХ рдХा рдЖрдХाрд░ рдмреЬा рд╣ो рдФрд░ рд╡рд╣ рдЙрд╕рдоें рдирд╣ीं рдбाрд▓ा рдЬा рд╕рдХрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ो рддो рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдРрд╕ी рдбाрдХ рдХी рдПрдХ рд╕ूрдЪी рдмрдиाрдХрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдбрд▓рд╡ा рджेрдЧा рдФрд░ рдЙрд╕ рдбाрдХ рдХो рдЕрдкрдиे рд╡िрддрд░рдг рд╡िрднाрдЧ рдоें рд░рдЦ рд▓ेрдЧा.
- рдкोрд╕्рдЯ рдмेрдЧ рдоें рдмिрдиा рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ी рдбाрдХ рдЬैрд╕े рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдкрдд्рд░, рдкोрд╕्рдЯ рдХाрд░्рдб, рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ рдЖрджि рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рд╡िрддрд░рдг рдХे рд▓िрдП рд░рдЦे рдЬाрддे рд╣ैं.
- рд╕рднी рд╡िрддрд░рдг рдбाрдХрдШрд░ рдоें рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдбाрдХ рд╡िрддрд░рдг рдХрд░рдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╣ोрддी рд╣ै. рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХिрд░ाрдпे рдкрд░ рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рд╕ाрде рдоें рдЗрд╕рдоें рддाрд▓ा рдЪाрдмी рд▓рдЧी рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХो рдЦोрд▓рдиे рдФрд░ рдмंрдж рдХрд░рдиे рдХे рдХाрдо рдЖрддी рд╣ै. рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдоें рдбाрдХ рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕े рддाрд▓ा рдЪाрдмी рд╕рд╣िрдд рдбाрдХрдШрд░ рдХो рд╡िрддрд░рдг рдХे рд▓िрдП рджे рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рд╕े рдбाрдХ рд╡िрддрд░рдг рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рдбाрдХрдШрд░ рдкुрдиः рдХिрд░ाрдпेрджाрд░ рдХो рдмैрдЧ рд▓ौрдЯा рджेрддा рд╣ै.
- рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХे рдХिрдП рдХिрд░ाрдпा
- рдПрдХ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ рдХे рд▓िрдП рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдпा рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХा рдХिрд░ाрдпा - ₹150
- рдХे рд▓िрдП рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдпा рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХा рдХिрд░ाрдпा – ₹50
- рдПрдХ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ рдХे рд▓िрдП рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХा рдХिрд░ाрдпा – ₹250
- рддिрдоाрд╣ी рдХे рд▓िрдП рдкोрд╕्рдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдмैрдЧ рдХा рдХिрд░ाрдпा - ₹80
- рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 (Post Office Guide Part 1 ) рдоें рдзाрд░ा 48 рд▓ेрдЯрд░ рдмॉрдХ्рд╕ рдЪрдкрд░ाрд╕ी рдпा рд▓ेрдЯрд░ рдмॉрдХ्рд╕ рдкोрд╕्рдЯрдоेрди рдХी рдб्рдпूрдЯी рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рджिрдП рдЧрдП.
- рд▓ेрдЯрд░ рдмॉрдХ्рд╕ (рдкрдд्рд░ рдкेрдЯी) рдЪрдкрд░ाрд╕ी рдпा рдкोрд╕्рдЯрдоेрди рдХी рдб्рдпूрдЯी рдпрд╣ рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рд╡े рд▓ेрдЯрд░ рдмॉрдХ्рд╕ рд╕े рдбाрдХ рд╡рд╕्рддुрдпों рдХो рдиिрдХाрд▓ें рдФрд░ рдЙрд╕ рдкрд░ рд╕ीрд▓ рдоोрд╣рд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рд╡िрддрд░рдг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд░рдЦें. рдбाрдХ рд╡рд╕्рддुрдпों рдкрд░ рд▓рдЧे рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдХो рдирд╖्рдЯ рдХрд░рдХे рд╡िрддрд░рдг рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП.
рд╕рд░рдХाрд░ी рдбाрдХ рд╡рд╕्рддुрдПं (Official Postal Articles)
- рдбाрдХрдШрд░ рдЧाрдЗрдб рднाрдЧ 1 (Post Office Guide Part 1) рдХे рдЦंрдб рддीрди рдоें рдзाрд░ा 198 рд╕े 207 рддрдХ рд╕рд░рдХाрд░ी рдбाрдХ рд╡рд╕्рддुрдПं (Official Postal Articles ) рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╣ै.
- рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдЬो рд╢ाрд╕рдХीрдп рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрдзिрдХृрдд рд╣ै рдФрд░ рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдкрд░ 'рднाрд░рдд рд╢ाрд╕рди рд╕ेрд╡ाрд░्рде рд▓िрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрдзिрдХृрдд рд╣ै рддो рдРрд╕े рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХी рдкрдж рдиाрдо рдХी рдоोрд╣рд░ рдФрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдХे рдмाрдПं рдХोрдиे рдоें рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП.
- рдпрджि рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдХे рдмाрдПं рдХोрдиे рдоें рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХे рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдпा рдкрджрдиाрдо рдХी рд╕ीрд▓ рдоोрд╣рд░ рди рд▓рдЧी рд╣ो рддो рдРрд╕े рдбाрдХ рдХो рдбाрдХрднाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЕрдоाрди्рдп рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рд╡ рдЗрд╕े рд╡िрддрд░рдг рднी рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा.
- рд╢ाрд╕рдХीрдп рдкाрд░्рд╕рд▓ рдкрд░ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдбाрдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рд╣ै, рдмिрдиा рднुрдЧрддाрди рдХिрдпे рдЧрдпे рдкाрд░्рд╕рд▓ рдХा рд╡िрддрд░рдг рд░ोрдХ рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рдЕрджрдд्рдд рдкрдд्рд░ рдХाрд░्рдб рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдХाрд░्рдб рдоें рдЬो рднी рдХрдоी рд╣ो рдЙрд╕ी рд░ाрд╢ि рдХो рд▓िрдпा рдЬाрдпेрдЧा.
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рднाрд╖ा рдоें рдХाрдо рдХाрдЬ рдХीрдЬिрдП рдЗрд╕рдоें рдЖрдкрдХा рдоाрди рд╣ै рджेрд╢ рдХा рд╕рдо्рдоाрди рд╣ै। рдХोрдИ рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╕्рдеाрдиीрдп рдЕрдзिрдХाрд░ी рдпा рдЬрдирдХрд▓्рдпाрдг рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╕рдоिрддि рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдпा рд╕рдЪिрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдкрд░ 'рднाрд░рдд рд╢ाрд╕рди рд╕ेрд╡ाрд░्рде рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХेрдЧा. рдмрд▓्рдХि рдпрджि рдХोрдИ рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХिрд╕ी рд╕्рдеाрдиीрдп рдпा рдЬрдирдХрд▓्рдпाрдг рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╕рдоिрддि рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдпा рд╕рдЪिрд╡ рдкрдд्рд░ рднेрдЬрддा рд╣ै рддो рдЗрд╕рдоें 'рднाрд░рдд рд╢ाрд╕рди рд╕ेрд╡ाрд░्рде рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХेрдЧा
- рдбाрдХрднाрд░ рдпा рдбाрдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдиे рдХी рд░ाрд╢ि рд▓िрдЦे рд╣ुрдП рдбाрдХ рдХो рд╡िрднाрдЧीрдп рдЕрджрдд्рдд рдбाрдХ рдпा рднाрд░рдд рд╢ाрд╕рди рд╕ेрд╡ाрд░्рде рдбाрдХ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╡िрддрд░рдг рдХिрдпा рдЬाрдпे рддो рдРрд╕े рдбाрдХ рдкрд░ рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдХे рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोंрдЧे.
- рд╢ाрд╕рдХीрдп рдбाрдХ рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рд▓рдЧाрдХрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рддो рдЗрд╕े рдбाрдХрдШрд░ рд╡िрддрд░рдг рдХे рд▓िрдП рд░рдЦ рд▓ेрдЧा рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ां рдХे рдбाрдХрдШрд░ рдХे рдк्рд░рднाрд░ी (рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░) рдХे рдз्рдпाрди рдоें рд▓ाрдпा рдЬाрдпेрдЧा. рдмाрд░-рдмाрд░ рдпрд╣ी рдЧрд▓рддी рдХрд░рдиे рдкрд░ рдоुрдЦ्рдп рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ рдпा рд╕рд░्рдХिрд▓ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рдз्рдпाрди рдоें рд▓ाрдпा рдЬाрдпेрдЧा.
- рд╕рд░рдХाрд░ी рдбाрдХ рд▓ेрдЦ рдЬрдм рдбाрдХ рдк्рд░ीрдкेрдб рдпा рдЕрдкрд░्рдпाрдк्рдд рдк्рд░ीрдкेрдб рдирд╣ीं рд╣ै, рдпрджि рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдХे рд╕рдордп рдк्рд░ीрдкेрдб рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдк्рд░ीрдкेрдб рджрд░ рдкрд░, рдпрджि рдЕрдкрд░्рдпाрдк्рдд рдк्рд░ीрдкेрдб рд╣ै, рддो рдЕрдкрд░्рдпाрдк्рдд рдбाрдХ рд╢ुрд▓्рдХ рд▓िрдпा рдЬाрдПрдЧा।
- рд╕рднी рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЬो рдЫुрдЯ्рдЯी рдкрд░ рд╣ैं рдпा рд╕ेрд╡ा рд╕े рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╣ैं, рд╕рд░्рд╡िрд╕ рд╕्рдЯैрдо्рдк рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рдиिрдЬी рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдпा рд╕ंрдЧрдардиों рдХो рдЙрдирдХी рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдоें рддैрдиाрдд рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдмोрдзिрдд рдкрдд्рд░, рдкोрд╕्рдЯрдХाрд░्рдб рдФрд░ рдкैрдХेрдЯ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╕рд░рдХाрд░ी рдбाрдХ рд▓ेрдЦ рдХे рд░ूрдк рдоें рднेрдЬे рдЬाрдПंрдЧे।
- рдкाрд░्рд╕рд▓, рдордиीрдЖрд░्рдбрд░, рдмीрдоिрдд рд╡рд╕्рддुрдПँ, рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рд╡рд╕्рддुрдПँ рдХैंрдк рдмैрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрддрд░िрдд рдирд╣ीं рдХी рдЬा рд╕рдХрддीं
- рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХे рдкाрд░्рд╕рд▓ рдоेрд▓ рдХैंрдкрдмैрдЧ рдкрд░ рд▓ेрдЯрд░ рдоेрд▓ рдЪाрд░्рдЬ, рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ेрд╢рди рдЪाрд░्рдЬ рдФрд░ рдЗंрд╕ीрдбेंрдЯ рдЪाрд░्рдЬ рд╡рд╕ूрд▓ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा ।
- рдХैंрдк рдмैрдЧ рдХे рд▓िрдП рддीрди рд▓ेрдмрд▓ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
- рдбी рдЬी рдкोрд╕्рдЯ рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рдмैрдЧ рдФрд░ рдХैंрдк рдмैрдЧ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ाрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै।
рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрд╖ेрдз
- рдХिрд╕ी рднी рдоौрдЬूрджा рдХाрдиूрди рдХे рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рдоें рдкोрд╕्рдЯ рдХी рдЧрдИ рдХोрдИ рднी рдЪीрдЬ़।
- рдХोрдИ рднी рдЕрд╢्рд▓ीрд▓ рдпा рдЕрд╢्рд▓ीрд▓ рдк्рд░िंрдЯ, рдкेंрдЯिंрдЧ, рдлोрдЯोрдЧ्рд░ाрдл, рд▓िрдеोрдЧ्рд░ाрдл, рдЙрдд्рдХीрд░्рдгрди, рдХिрддाрдм рдпा рдХाрд░्рдб рдпा рдХोрдИ рдЕрди्рдп рдЕрд╢्рд▓ीрд▓ рд▓ेрдЦ।
- рдХोрдИ рднी рдкрдд्рд░, рдкोрд╕्рдЯрдХाрд░्рдб, рдЕрдЦрдмाрд░, рдкैрдХेрдЯ рдпा рдкाрд░्рд╕рд▓ рдЬिрд╕рдоें рдЕрд╢्рд▓ीрд▓, рджेрд╢рдж्рд░ोрд╣ी, рдЬрдЯिрд▓ рдзрдордХी рдпा рдШोрд░ рдЖрдкрдд्рддिрдЬрдирдХ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╢рдм्рдж, рдбिрдЬाрдЗрди, рдбिрдЬाрдЗрди рд╣ों।
- рдХोрдИ рднी рдиुрдХीрд▓ा рдЙрдкрдХрд░рдг рдЬिрд╕рдХी рдаीрдХ рд╕े рд░рдХ्рд╖ा рди рдХी рдЧрдИ рд╣ो।
- рдХोрдИ рднी рд╡िрд╕्рдлोрдЯрдХ, рдЬ्рд╡рд▓рдирд╢ीрд▓, рдЦрддрд░рдиाрдХ, рдЧंрджी, рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдпा рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдкрджाрд░्рде
- рд▓ॉрдЯрд░ी рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЯिрдХрдЯ, рдСрдлрд░ рдпा рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди
- рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЙрд╕ рд▓ॉрдЯрд░ी рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд▓ोрднрди рдХे рд░ूрдк рдоें рд▓ॉрдЯрд░ी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдпा рдЕрди्рдпрдеा рдЙрд╕рд╕े рдЬुрдб़ा рдХोрдИ рдЕрди्рдп рдоाрдорд▓ा।
- рдк्рд░ेрд╕ рдФрд░ рдкुрд╕्рддрдХ рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1867 рдХे рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдХा рдЕрдиुрдкाрд▓рди рди рдХрд░рдиा
- рд╕ोрдиे рдХा рд╕िрдХ्рдХा рдпा рдмुрд▓िрдпрди рдпा рджोрдиों рд░ुрдкрдпे 10,000 рдоूрд▓्рдп рдЕрдзिрдХ
- рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдбाрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд▓ेрдЦों рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░рдг рдиिрд╖िрдж्рдз рд╣ै
рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХा рдЙрдкрдЪाрд░
- рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рдХो рд╕ंрджेрд╣ рд╣ै рдХि рд▓ेрдЦ рдоेрд▓ рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддा рд╣ै рдпा рдбाрдХ рд╕ेрд╡ा рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХो рд╕ंрджिрдЧ्рдз рд▓ेрдЦ рдХो рдЬрдм्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рджेрд╢िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рдпрджि рдкोрд╕्рдЯिंрдЧ рдбाрдХрдШрд░ рдоें рдпрд╣ рдЕрдиिрдпрдоिрддрддा рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै рддो рдПрдХ рдмाрд░ рд▓ेрдЦ рднेрдЬрдиे рд╡ाрд▓े рдХो рд╡ाрдкिрд╕ рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
- рдлिрд░рд╕े рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рддो рдЙрд╕े рд░िрдЯрд░्рди рд▓ेрдЯрд░ рдСрдлिрд╕ рднेрдЬ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рд╡рд╕्рддुрдУं рдкрд░ рдЙрдкрдЪाрд░
- рдпрджि рдХोрдИ рд╡рд╕्рддु рдХिрд╕ी рдиिрдпрдо рдХे рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдк्рд░ेрд╖рдХ рдХो рд╡ाрдкрд╕ рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрджेрд╣ рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдЗрд╕े "рд╕ंрджिрдЧ्рдз" рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдкрддाрдХрд░्рддा рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рдЦोрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдЧ्рд░ेрд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рд╕िрдХ्рдХा, рдмुрд▓िрдпрди, рдХीрдорддी рдкрдд्рдерд░ों, рдЖрднूрд╖рдг, рд╕ोрдиे рдФрд░ рдЪांрджी рдХे рд▓ेрдЦ рдпा рд╕ीрдоा рд╢ुрд▓्рдХ рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рдЕрди्рдп рд╡рд╕्рддुрдУं рд╕े рдпुрдХ्рдд рдПрдХ рдЖрдпाрддिрдд рдбाрдХ рд▓ेрдЦ рдбाрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рддрдм рддрдХ рдирд╣ीं рднेрдЬा рдЬाрдПрдЧा рдЬрдм рддрдХ рдХि рд╕ीрдоा рд╢ुрд▓्рдХ рдХा рднुрдЧрддाрди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै,
рдХिрд╕ी рднी рдоाрдорд▓े рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд▓ेрдЦ рдЬो рдХाрдиूрди рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рд╣ैं, рдЖрджि-
- рдЕрдз्рдпाрдп VI рдХे рддрд╣рдд рдпा рджंрдбाрдд्рдордХ рд╕рдЬा рдХे рддрд╣рдд рдЕрдкрд░ाрдзी рдпा рджोрд╖ी рдШोрд╖िрдд рдХिрдП рдЧрдП рдХिрд╕ी рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдбाрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдпा рдЙрд╕рдХे рдХрд╡рд░ рдкрд░ рдХोрдИ рдЪिрдд्рд░рдордп рд▓ेрдЦ рдирд╣ीं рднेрдЬा рдЬाрдПрдЧा।
- рдпрджि рдРрд╕े рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддे рд╣ैं, рддो рдЙрди्рд╣ें рд░िрдЯрд░्рди рдкрдд्рд░ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдХो рднेрдЬ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
- рдПрдХ рдЯिрдХрдЯ рдЬो рдкрд╣рд▓े рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै, рдирдХрд▓ी рд▓ेрдЦ рдирд╣ीं рднेрдЬे рдЬाрдПंрдЧे
- рдпрджि рдРрд╕े рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддे рд╣ैं, рддो рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░ेрд╖рдХ рдХो рднेрдЬ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

sir please share notes in English version also
ReplyDelete